کلین روم یا اتاق تمییز

تعریف کلین روم

اتاق تمیز اصولاً به محیطی گفته می‌شود که جهت تولید و یا تحقیقات علمی و صنعتی در آن فعالیت‌هایی صورت می‌گیرد و در این محیط مقدار آلایندههای زیست محیطی بسیار پایین تر از حد معمول فضای یک محیط بسته می‌باشد. آلاینده‌های معمول عبارتند از: گرد و غبار، میکروبهای معلق در فضا و بخار مایعات محیطی. بطور دقیق تر اتاق تمیز محیطی با آلایش کنترل شده ذرات معلق در فضاست که در هر متر مکعب آن تعداد معینی ذره موجود است. بطور مثال در ساختار تعریف شده در ISO 9 برای اتاق‌های تمیز تعداد کمتر از ۳۵ میلیون ذره در هر متر مکعب تشریح شده‌است. اتاق تمیز می‌تواند فضای بسیار بزرگی باشد بطوریکه گاهی اوقات تمامی یک کارخانه با هزاران متر مربع مساحت می‌تواند در سوله هایی با فضای تعریف شده اتاق تمیز و زمین‌های پوشیده شده با کف پوش مخصوص اینگونه اتاقها ساخته شده باشد. اتاق‌های تمیز معمولاً برای تولید مواد نیمه رسانا مانند ژرمانیوم، سیلیکون و یا برای تولید لوازم تکنولوژیک پزشکی و زمینه‌های دیگر که تولیدات مربوط به آنها نیاز به محیطی بسیار پاکیزه و فاقد آلودگیهای عادی محیط دارند. جریان هوای هدایت شده به داخل اتاقهای تمیز توسط دستگاه مخصوص تصفیه و فیلتر می‌شوند و همچنین هوای داخل محیط بطور دائم در چرخش و تصفیه مجدد قرار می‌گیرد و توسط دستگاههای تمیز کننده ذرات هوای قوی (HEPA) و یا (ULPA) پردازش می‌شوند تا ذرات ایجاد شده در محیط اتاق تمیز نیز از بین بروند. کارکنان از دوش هوا که در اتاق مخصوصی در محل ورود به سالن تعبیه شده می‌گذرند و همواره از لباسهای مخصوص و پوشیده مانند کلاه و ماسک و دستکش و روپوش و کفش ویژه و... استفاده می‌کنند. حتی وسایل کار و دستگاههای موجود در اتاق تمیز نیز به شکلی طراحی شده‌اند تا کمترین تعداد ذرات معلق در هوا از نتیجه کارشان حاصل شود. قابل توجه‌است که اتاق تمیز محیط استریل نیست و الزاماً به دلیل تعداد کنترل شده ذرات معلق در هوای محیط، اتاق تمیز نامیده می‌شود. این ذرات توسط دستگاه شمارنده این ذرات قابل اندازه گیری هستند. برخی اتاقهای تمیز دارای فشار مثبت هوا هستند و در این موارد در صورت وجود هرگونه درز و شیار در محیط اتاق تمیز به هوای بیرون، هوا از محیط اتاق تمیز خارج می‌شود و با این فشار مثبت هوا، از ورود هوای بیرون از این شیارها به داخل اتاق پیشگیری صورت می‌گیرد. برخی اتاقهای تمیز نیز به دستگاههای ویژه کنترل رطوبت هوا مجهز هستند که تلاش می‌کنند تا در موارد مورد نیاز رطوبت محیط را پایین نگه دارند. اتاقهای تمیز رده پایین شاید نیازی به تمامی این موارد نداشته باشند و تنها با رعایت پوشش کارکنان و بویژه کفش‌های آنها و یا تعویض روپوش، فضای دلخواه را پدید آورند.

تعریف آلودگی و انواع آن

مردم اغلب ذرات، خاك، چرك يا بعضي اثرات شيميائي را بعنوان آلودگي در نظر مي¬گيرند اما بر اساس تعريف موسسه علوم و فن آوري محيط زيست Institute of Environmental Sciences and Technology IEST آلودگي عبارتست از :

هر ماده خارجي يا انرژي كه داراي اثر معين بر روي محصول يا پروسه باشد را گویند بعنوان مثال:

ذرات يا مايعات معلق در هوا

آلودگي مولكول معلق در هوا يا حالت گازي

شارژ يا دشارژ الكترواستاتيكي

تداخل الكترومغناطيسي

نوسانات در اختلاف فشار فضاهاي تميز

نوسانات در دما و رطوبت نسبي اتاقهاي تميز

ارتعاشات

ذرات موجود در سطوح

تغييرات در تعويض هوا

 

تهویه اتاق تمیز

سیستم تهویه مطبوع در اتاق های تمیز به طرز قابل ملاحظه ای متفاوت از ساختمان های تجاری و مسکونی می باشد. تفاوت این سیستم ها در کجاست؟

فضای تهویه هوا در اتاق تمیز متفاوت از اتاق های معمولی است. در زیر به برخی خصوصیات آن می پردازیم:

افزایش تامین هوا: اتاق های معمولی نیاز به 2-10 بار تعویض هوا در ساعت دارند در حالیکه اتاق تمیز به طور معمول بین 20-60 بار. نیاز به استفاده از فیلترهای با راندمان بالا: فیلترهای HEPA که راندمان 99. 97% دارند ذرات تا 0.3 میکرون را گرفته و یکی دیگر از ویژگی های اتاق تمیز محسوب می شود. این فیلتر عموما در پایان ترمینال خروجی هوا قرار دارد و تمام سقف را پوشش می دهد.

فشار اتاق: در اتاق تمیز نسبت به اتاق های مجاور فشار مثبت است که این کار با تامین بیشتر هوا و خروج کمتر هوا انجام می شود. در کل طراحی این اتاق ها نیاز به تکنولوژی ویژه، تصفیه خاص، توزیع مداوم جریان هوای تمیز، کنترل فشار و مسایل مربوط به سر و صدا و... دارد.

الگوهای جریان هوا

جریان هوا به سه طریق عمده منتشر می شود. جریان یک سویه (unidirectional) (جریان آرام) طوری که خطوط جریان اساسا موازی با هم حرکت می کنند. جریان غیر یک سویه (Non-unidirectional) (جریان آشفته) که خطوط جریان هوا الگوی خاصی نداشته. جریان مختلط که ممکن است خطوط جریان در برخی جاهای اتاق تمیز با برخی دیگر هم جهت نباشند.

جریان یک سویه

اتاق های تمیز با رتبه بندی کمتر از 100 برای این نوع جریان طراحی شده اند. سیستم جریان هوا شامل سه عنصر اصلی می باشد. دمنده، فیلتر هوا و پلنوم باکس. به طور معمول در جریان آرام، هوا از درون فیلترهای هپا عبور کرده و 100% سقف را پوشش می دهند. جریان هوا به طور عمودی از سقف به سمت پایین آمده و از طریق پلنوم ها مکیده می شود. در این روش آلودگی تولید شده در محیط به سمت کف کشیده می شود. ذرات در نهایت توسط پمپ خلا کف یا توسط فیلترهای هپا در سقف مکش می شوند.

در شکل بالا اتاقی با کلاس 100 نشان داده شده که در آن 100% سقف با فیلتر هپا پوشش داده شده. (MAH) یا make up air handling یا تامین کننده هوا با توجه به بار نهان و محسوس و فشار اتاق، هوای لازم اتاق را تامین می کند. این یونیت دو بخش گردش مجدد هوا (RAH) یا return air handling دارد که هوا را سیرکوله می کند. (RAH) در درجه اول برای بارهای محسوس تولید شده توسط تجهیزات داخلی ساختمان طراحی شده است. ویژگی های کلیدی جریان هوای یک سویه به شرح زیر است: این نوع سیستم برای سرعت باد 18 تا 27 m/min طراحی شده. این سرعت هوا از نشستن آلاینده ها روی سطح جلوگیری می کند. جریان آرام پس از برخورد به موانع مانند نیمکت ها یا افراد آشفته شده و از ایجاد فضای مرده جلوگیری به عمل خواهد آمد. در برخی طرح ها تامین هوا می تواند از کف به سمت سقف باشد. از این روش در جایی که تجهیزات اتلافات حرارتی بالایی دارند استفاده می شود. چرا که جریان هوا از بالا ممکن است به قدر کافی برای خنک کردن تجهیزات کافی نباشد.

 

جریان غیر یک سویه

این روش اغلب در طبقه بندی اتاق تمیز متوسط و بالاتر از 1000 استفاده می شود. خطوط هوا هیچ الگوی خاصی نداشته و تصادفی است.

جریان هوا از طریق دیفیوزرهای فیلتر هپا که در سقف قرار دارد، کل محیط را یکنواخت پوشش می دهد. فیلترهای هپا یا در کانال یا مستقیما به هواساز نصب می شوند. هوای برگشت معمولا از طریق دریچه های کناری حاشیه اتاق عبور می کند. در اتاق های 8 تا 10 متر دریچه ها روی دیوار جانبی قرار می گیرند. برای اتاق های وسیع تر دریچه برگشت درون جعبه ای در ستون اتاق قرار می گیرد. نقطه ضعف سیستم این است که در جریان های رو به پایین اگر تجهیزات فضای دیوارها را اشغال کرده باشند هوای برگشت با چالش رو به رو می شود و باید تجهیزات را جا به جا کرد.چ

 

جریان هوای مختلط

جریان مختلط هنگامی استفاده می شود که منطقه بحرانی و غیر بحرانی در یک اتاق تمیز همزمان نیاز باشد. مناطق با تنظیم الگوی فیلتر در سقف ایجاد می شود. در مناطق حساس تر فیلترهای بیشتری در سقف و تعداد کمتری در منطقه بحرانی نصب می گردد. هوا در منطقه بحرانی پیش از آنکه در فضا منتشر شود از کانال عبور می کند. بسته به ارتفاع سقف اتاق می توان نواحی مختلف را با پلاکسی گلاس از هم جدا نمود. برای برگشت هوا دریچه هایی تعبیه شده و فیلترهایی نیز آلودگی محیط را کنترل می کنند. وجود پلنوم در کف طبقه بالا نیز مفید می باشد.

 

هوا و فشار استاتیکی

بیشتر مهندسین سرعت گرداننده های هواساز را با یک قاعده سرانگشتی 152 متر بر دقیقه تخمین می زنند. شاید این موجب صرفه جویی زمان می شود اما هزینه ها را بالا می برد. افت فشار در کانال تقریبا متناسب است با توان دوم سرعت. برای کاهش افت فشار، معمولا سرعت را 75 تا 135 متر بر دقیقه در نظر می گیرند. استفاده از درایوهای فرکانس متغیر برای تحقق بخشیدن به صرفه جویی در سایز فن، پمپ ها، برج خنک کن، و برخی چیلرها ضروری است. استفاده از سیستم های دور متغیر 15-30% انرژی کمتری نسبت به دور ثابت مصرف می کنند.

 

منابع و پیوندها

گرد آوری شده توسط دپارتمان پژوهشی شرکت پاکمن

cedengineering.com

simplexisolationsystems.com

www.cemag.us/sites/default/files/Maint_Protocol.pdf

 

 

بازدید 2825 بار
این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)
محتوای بیشتر در این بخش: اطلاعات عمومی »

تماس با ما

 دفتر مرکزی: خیابان کریم خان زند – انتهای آبان جنوبی – پلاک 1 – ساختمان آبان - طبقه 4

تلفن: 3 و 88942952 - 021

فکس: 88901468 - 021   

 فروشگاه: خیابان انقلاب – دروازه دولت –  ابتدای مفتح – ساختمان جم – شماره 25

تلفن: 88827764 ، 88324162 - 021

فکس: 88843222 - 021

 کارخانه: جاده ساوه – سه راه آدران – شهرک صنعتی بهاریه

تلفن: 30 و 56867920 - 021

فکس: 56867940 - 021

Telegram 

Instagram

JoomShaper